॥ श्री महिषासुरमर्दिनी स्तोत्रम् पुरश्चरण साधना विधि ॥
(“अयि गिरिनन्दिनी नन्दितमेदिनी” – यह स्तोत्र देवी दुर्गा की शक्ति, करुणा और महाविनाशिनी रूप की स्तुति है।)
🔱 1. पुरश्चरण क्यों करें?
महिषासुरमर्दिनी स्तोत्रम् – आदिशंकराचार्यकृत यह स्तोत्र केवल स्तवन नहीं, बल्कि देवी की पूर्ण तांत्रिक, आध्यात्मिक, भौतिक और मानसिक शक्ति का संचयन है।
पुरश्चरण इसका विस्तारपूर्ण, नियमानुसार साधना रूप है:
| उद्देश्य | फल |
|---|---|
| शक्ति साधना | आत्मबल, तेज, आकर्षण |
| रोग-शत्रु नाश | भय, बाधा, तंत्र से रक्षा |
| दरिद्रता नाश | दैविक कृपा, सौभाग्य |
| मंत्र सिद्धि | मन्त्र साधनाओं की पूर्ति |
| भक्ति, वैराग्य, मोक्षमार्ग | आत्मिक शांति और देवी दर्शन |
🔢 2. पुरश्चरण संख्या निर्धारण
| स्तर | जप संख्या | अवधि सुझाव |
|---|---|---|
| लघु | 108 बार | 9-11 दिन |
| मध्यम | 1008 बार | 21-40 दिन |
| पूर्ण | 11,000 बार | 40 या 84 दिन |
| विशिष्ट | 1,25,000 बार (जप+हवन सहित) | 108 दिन या नवरात्र साधना |
📌 एक पाठ = एक स्तोत्रपाठ (लगभग 30 श्लोक)
📍 3. स्थान, समय और पात्रता
| तत्व | विधि |
|---|---|
| स्थान | शांत साधना कक्ष या मंदिर |
| दिशा | पूर्वाभिमुख या उत्तराभिमुख |
| काल | ब्रह्ममुहूर्त (सुबह 4–6 बजे) या रात (8–12) |
| वार | मंगलवार, शुक्रवार, या नवरात्रि/पूर्णिमा प्रारंभ |
| शुद्धता | स्नान, श्वेत/लाल वस्त्र, सात्त्विक आहार |
| लिंग | कोई भी साधक कर सकता है (ब्राह्मचर्य पालन आवश्यक) |
🌸 4. साधन-सामग्री
- देवी दुर्गा/महिषमर्दिनी का चित्र या यंत्र
- लाल या सफेद वस्त्र
- आसन: कंबल, कुस या मृगचर्म
- दीपक, धूप, पुष्प, चंदन, अक्षत
- नैवेद्य: मिश्री, फल, दूध, पंचामृत
- माला: रुद्राक्ष / चंदन / कमलगट्टा (108 मनके)
🪔 5. दैनिक साधना विधि (प्रति दिन)
🔰 1. संकल्प (आरंभ में)
ताम्रपात्र में जल, पुष्प लेकर संकल्प करें:
मम आत्मबल-वृद्ध्यर्थं, सम्पद्प्राप्त्यर्थं, शत्रुनाशाय,
श्रीमहिषमर्दिनी स्तोत्रस्य (उदा. १००८) पाठानां
पुरश्चरणं करिष्ये॥
🧘♀️ 2. पूजन और ध्यान
- दीप प्रज्वलित कर देवी का ध्यान करें:
सिंहवाहिनी चण्डेशि रक्तचामरधारिणि।
दंष्ट्राकरालवदना चण्डमुण्डविनाशिनि॥
- बीजमन्त्र:
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे ॥ (108 बार)
📖 3. मुख्य पाठ: श्री महिषासुरमर्दिनी स्तोत्रम्
🔸 श्लोक प्रारंभ:
अयि गिरिनन्दिनी नन्दितमेदिनी विश्वविनोदिनि नन्दिनुते।
गिरिवरविन्यसितारिसुन्दरतारिलसत्कनकशैलसुते॥
🔸 प्रतिदिन नियत संख्या में जप करें (जैसे: 21, 51, 108 बार)।
🔸 जप के साथ कांपित पाठ (उच्च स्वर में) करें तो प्रभाव शीघ्र होता है।
🙏 4. समाप्ति / आरती / पुष्पांजलि
- आरती:
जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी...
- पुष्प अर्पण: “त्वमेव माता च पिता त्वमेव…”
🏁 6. समापन विधि (पूर्णाहुति)
| क्रिया | विधि |
|---|---|
| हवन | 108 आहुतियाँ – गाय के घी, तिल, गुड़, नारियल से |
| तर्पण | जल+तिल से देवी, ऋषि, यंत्र तर्पण |
| मार्जन | जल छिड़कें, शक्ति समाहित करें |
| ब्राह्मण/कन्या पूजन | 5 ब्राह्मण या 9 कन्याओं को भोजन-वस्त्र-दक्षिणा |
📘 7. साधना ट्रैकर योजना (उदाहरण)
| अवधि | प्रति दिन पाठ | कुल पाठ | समय |
|---|---|---|---|
| 21 दिन | 48 पाठ | 1008 | ~1.5 घंटे |
| 40 दिन | 25 पाठ | 1000 | ~50-60 मिनट |
| 84 दिन | 12 पाठ | 1008 | ~25-30 मिनट |
📌 8. विशेष बिंदु
- नवरात्रि में यह साधना सर्वोत्तम मानी जाती है।
- स्तोत्र बीजमंत्रयुक्त है, इसलिए जप के साथ बीजमंत्र (ॐ ऐं ह्रीं क्लीं…) का संयोजन करें।
- यदि समय कम हो, तो प्रतिदिन कम से कम 3 बार श्रद्धा से स्तोत्र पाठ करें।
🙏 अंत में:
श्री महिषासुरमर्दिनी स्तोत्र के जप से देवी दुर्गा स्वयं साधक के हृदय में प्रतिष्ठित होती हैं। जो भय, रोग, बाधा, दरिद्रता से ग्रसित हो – उनके लिए यह साधना रामबाण है।
महिषासुरमर्दिनी स्तोत्रम्
अयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दिनुते
गिरिवरविन्ध्यशिरोनिधिवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते ।
भगवति हे शितिकण्ठकुटुम्बिनि भूरिकुटुम्बिनि भूरिकृते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १ ॥
सुरवरवर्षिणि दुर्धरधर्षिणि दुर्मुखमर्षिणि हर्षरते
त्रिभुवनपोषिणि शङ्करतोषिणि किल्बिषमोषिणि घोषरते
आप इस लेख का आधा भाग पढ़ चुके हैं
आगे पढ़ने के लिए लॉगिन करें। खाता बनाना पूरी तरह निःशुल्क है – Google या मोबाइल OTP से, एक मिनट में।
लॉगिन करें और आगे पढ़ें नया यूज़र? निःशुल्क खाता बनाएँआगे पढ़ने के लिए लॉगिन करें
इस लेख का 50% भाग आपने निःशुल्क पढ़ लिया। बाकी लेख, और Future For You के सभी ज्योतिष, वास्तु व राशिफल लेख पढ़ने के लिए बस एक बार लॉगिन करें।
- पूरी तरह निःशुल्क – कोई शुल्क नहीं
- Google से एक क्लिक, या मोबाइल OTP
- लॉगिन के बाद सीधे इसी लेख पर वापस